Gjenerikët, nga kompani serioze.


Nga Prof. dr. Alketa Koroshi, Shërbimi i Nefrologjisë,QSUT.
Intervistoi: Sonila Mlloja Cemurati

alekta_koroshiSot në Botë barnat gjenerike janë në përdorim të gjerë. Psh, në SHBA, në çdo 10 receta, aktualisht 8 receta janë me barna gjenerikë. SHBA nuk janë vend i varfër që nuk kanë para për të blerë barnat patentë, por barnat xhenerikë i përdorin në masë për disa arsye:

E para, sepse barnat gjenerikë janë opsione të rëndësishme për t’i shërbyer të sëmurit në mënyrë adekuate. E dyta, pavarësisht se barnat gjenerikë janë kopje të barnave patentë, ato janë njësoj sikurse barnat patentë si përsa i përket dozës, sigurisë, fuqisë së veprimit, rrugës së administrimit, kualitetit dhe cilësisë së tyre të veprimit dhe karakteristikave të performancës dhe qëllimit përse përdoren këto barna. Në këtë sfond, mjekët dhe pacientët janë të interesuar që të përdoren këto barna dhe mendoj se në vendin tonë, këto barna duhet të zënë një vënd të rëndësishëm.

Sikurse ndodh në SHBA, ku ekziston një autoritet ndërkombëtar që bën kontrollin e imtësishëm të barnave, që është Food and Drug Administration (FDA), që bën filtrin e barnave që do të hidhen në qarkullim. Ata e konsiderojnë barin gjenerik se ka të njëjtin fuqi, të njëjtin pastërti, të njëjtin stabilitet dhe janë njëlloj të përdorura sikurse barnat patentë. Veçoria e tyre është se këto barna janë më të lira, sepse nuk janë hedhur për herë të parë në treg. Ato janë kopje të barnave fillestarë. Barnat xhenerike shkojnë deri në 80% më lirë se barnat patentë dhe ky është tregues shumë i mirë pasi gjithmonë duhet marrë raporti kosto- efektivitet. Theksoj se, barnat gjenerikë, nëse vijnë nga kompani serioze dhe janë të prodhuar brenda disa parametrave të caktuara, janë njëlloj efikase. Mjekët jo të gjithë e dinë këtë, ndaj edhe nuk i përshkruajnë gjerësisht.Po në Shqipëri sa garnaci kanë këto barna?

Kam lexuar që në vendet e Europës Juglindore, afërsisht 30% e barnave në qarkullim nuk kanë efikasitetin e duhur në drejtim të cilësisë së trajtimit të pacientit. Kjo vjen për faktin se shumë barna vijnë nga kompani jo serioze, të cilat në prodhimin e tyre kanë probleme që lidhen me cilësinë e barit, me efikasitetin e tyre, me përbërësit etj. Në prodhimin e një bari ka shumë rëndësi bieoekuivalenca e barit. Kjo ka të bëjë me efektin farmakokintetik të barit dhe me efektin farmakodinamik të barit. Pra si bari hyn në organizëm, si shpërndahet, sa efikase është etj. Pra duhet forcuar filtri për kontroll mjekësor.

Praktikisht këtu te ne ekziston një filtër që është Qendra e Kontrollit të Barnave. Kam mendimin se bën filtrimin e barnave vetëm nga ana burokratike, dmth nëse i kanë firmat e duhura, datat e skadencës, dokumentacionin shoqërues, etj, por nuk ka laboratorët përkatës dhe nuk bën studime klinike përkatëse që ky bar është i saktë për t’u përdorur nga ana mjeksore. Për mendimin tim duhet të ketë dy flitra. Një filtër të jetë ai i kontrollit të proçedurave të dokumentacionit ligjor shoqërues të barit dhe një organizëm tjetër që të verifikojë barin nga ana mjeksore, qoftë në ingredientët e tij bazë ashtu edhe në ata shtesë që përmban bari. N.q.se ne kemi vështirësi në seleksionimin e një bari kjo nuk do të thotë që ne nuk duhet të përdorim barnat gjenerikë. Duhet të shtohet filtri, por jo të mos përdoren barnat gjenerikë.

Gjenerikët, jo barna nga vende “parajsa” falsifikimi.


Nga: Prof. Assoc. Florian Toti, Shërbimi I Endokrinologjisë.
Intervistoi : Sonila Mlloja Cemurati.

florion_totiDebati i barnave gjenerike është nje debat i vjeter dhe aktual kudo në Botë. Edhe shumë vende të Evropës Perendimore dhe të shteteve të zhvilluara, kanë vështirësi në përshkrimin e medikamenteve dhe një frymë mosbesimi ndaj shumë gjenerikëve. Në Shqipwri, persa i takon gjenerikwve, ka edhe një problem tjetër: Shpesh atyre nuk ju duhet as vendi i origjinës, as vendi i prodhimit, ose kompanitë në BE nuk janë të lejuara të shpërndajnë medikamentet e tyre. Pavaresisht kësaj, nuk mund t’i fusim në një “thes” të gjithë. Ka edhe kompani e produkte mjaft cilësore që ndihmojnë në balancimin e tregut dhe ofrimin e alternativave më të lira për një pjesë të popullatës. Personalisht jam një nga “ata” mjekët e QSUT, që përshkruajnë jo vetëm barna patente por edhe gjenerikë. Megjithatë, secili ka preferencat e tij. Ajo që është më e rëndësishme të zbatohet GJITHMONË rregulli i parë në mjekësi: “Primum non nocere”- së pari mos dëmto, e me dëm, nënkuptohet edhe dëmi financiar.

Më lejoni të marrim një rast konkret. Nje pacient zbulohet me HTA. Mjeku i familjes bazuar në protokoll i fillon mjekimin me alternativën më të lirë të barit- alternativa e parë. Qëllon që ky medikament nuk e jep efektin e dëshiruar dhe pacienti duhet të rivizitohet, të marrw një ekuivalent të ngjashëm e kështu me radhë për muaj të tërë. A ka kuptim të flasim këtu për kosto/efikasitet? Shumë vende e kanë parë se kushton “më lirë” të kurosh me bar patentë, duke ulur sëmundshmërinë, invaliditetin dhe vdekshmërinë, sesa duke “kursyer” diçka sot, por duke e paguar shumë më shtrenjtë nesër. Ndaj personalisht jam që gjenerikët të përdoren, por nën një kontroll të rreptë dhe me origjinë të çertifikuar dhe jo nga të mundemi! E si për shumë produkte të tjera, nga institucionet shëndetësore duhet të ketë jo vetëm kontrolle, por edhe çmim dysheme, pra një produkt nën x çmim, nuk mund të regjistrohet në Shqipëri. Vetëm në këtë mënyrë mund të kemi një mjekësi dinjitoze, por edhe të besueshme.

Sa I takon kontrollit, në Shqipëri, për fat të keq, QKKB ende nuk ka marrë rolin e saj që të kontrollojë jo vetëm ambalazhimin por edhe përmbajtjen reale të sasisë së medikamentit në tabletë. Kur në shumë vende ka produkte të falsifikuara, imagjinoni se ç’mund të bëhet në vendin tonë! Personalisht di disa shembuj të falsifikimit të medikamenteve e deri të fijeve për matjen e glicemisë. Nga ana tjetër, edhe në ato raste kur është vërtetuar se bari është i falsifikuar, me përmbajtje më të ulët, ose edhe pa sasi minimale të barit të deklaruar (ajo që quhet edhe – placebo), unë nuk di ndonjë rast që një depo, person ose kompani, të jetë dënuar në mënyrë shembullore. Kjo lw vend për abuzim edhe në të ardhmen. Ndaj, duhet të shtohen kontrollet, sidomos ndaj kompanive të reja, produkteve me çmime shumë më poshtë se ekuivalentet e tjerë ose me origjinë nga vende që njihen si “parajsa” të falsifikimit.