Shqiptarët i blejnë barnat më shtrenjtë se vendet e tjera.


Rikthehet përplasja mes Ministrisë së Shëndetësisë dhe Firmave Farmaceutike.
Përfaqësitë farmaceutike: Çmimet tona në linjë me vendet e origjinës.
Nga: Redaksia e Dua Shëndet.

min_shendetesiseMinistria e Shëndetësisë dhe drejtuesit e përfaqësive farmaceutike i rikthehen debatit  të barnave që qarkullojnë në Shqipëri. “Dua Shëndet” në numrin e saj të parë u fokusua pikërisht te ky debat, duke parashtruar këndvështrimet, argumentet dhe kundërargumentet e të gjitha palëve, për të kuptuar a është vërtet pacienti “boshti orientues” i të gjithë aktorëve të sistemit apo “viktimë” e përplasjes mes palëve?

I rikthehemi në këtë numër të “Dua Shëndet” debatit për barnat, kësaj radhe për çmimet e tyre.

“Medikamentet që blejnë shqiptarët janë 5 herë më të shtrenjta se vendet e rajonit apo në vendin e origjinës së tyre. Ndërkohë kompanitë farmaceutike nuk bëjnë ulje të çmimeve, pavarësisht se kompania mëmë ua ofron këtë mundësi”. Këto kanë qenë akuzat më të fundit të bëra nga Ministria e Shëndetësisë drejt grosistëve, çka ka sjellë edhe një herë debat mes tyre.

Sipas Ministrit të Shëndetësisë, Ilir Beqaj shqiptarët i blejnë barnat deri edhe pesë herë më shtrenjtë se vendet e Evropës. Kreu i Shëndetësisë ka shoqëruar me emra konkretë të ilaçeve dhe firmave farmaceutike rastet kur një produkt blihet më shtrenjtë se në vendin e origjinës apo në rajon. “Ne konstatojmë, që të paktën deri më sot, në krahasim me disa vende referente, që janë të zgjedhur për krahasim, shqiptarët i blejnë barnat më shtrenjtë. Po ju tërheq vëmendjen me shembullin e parë vaksinën e gripit, me qenë se tani kjo vaksinë fillon e bëhet e ndjeshme, është 1,5 herë më e shtrenjtë në Shqipëri. Po kështu, kam një kompani tjetër që ka këto çmime barnash, po kështu një tjetër, e një tjetër me radhë… Kushdo që është i interesuar, mund të marrë një informacion më të plotë pranë Ministrisë, pranë Agjencisë së Barnave” ka pohuar Ministri Beqaj. Por akuzat e tij kanë shkuar edhe më tej kur ka akuzuar grosistët se u shesin qytetareve ilaçet pa e reflektuar uljen që j’u bëjnë kompanitë mëmë. “Shpesh herë vinim re që ndryshimet e induktuara ndërkombëtare, përgjithësisht në Shqipëri, pasqyroheshin vetëm në një kahje. Kur rriteshin çmimet, rriteshin dhe këtu, kur uleshin çmimet atje, nuk uleshin më këtu. Por, specifikisht, në pjesën e kujdesit shëndetësor, kur kemi folur për barnat, së pari, kemi shprehur në program që, konstatohet se barnat në Shqipëri janë ndjeshëm më të shtrenjta se sa në vendet e BE-së” ka nënvizuar kreu i shëndetësisë.  Por kjo është njëra anë e medaljes.

Reagimi

Shoqata e Përfaqësive Farmaceutike thotë për “Dua Shëndet”: “Ne vëmë re që në treg mund të ketë abuzime me çmimet nga kompani të veçanta, të cilat nuk janë anëtare të SHPF-së. Ne i kemi sugjeruar autoriteteve që të aplikojnë një proces transparent për miratimin e çmimeve për vitin 2015. Nëse Ministria ka shqetësime specifike për medikamente të caktuara, duhet të flasë me kompanitë për të kuptuar rrethanat realisht. Ne mendojme që pretendimi i Ministrisë ne këtë rast nuk është realist, pasi nisemi nga një sërë faktorësh që duhen marrë në konsideratë”.

“Dua Shëndet” është interesuar edhe pranë kompanive të përmendura nga Ministria e Shëndetësisë për çmime më të larta, një prej të cilave është Bayer, e “akuzuar” se aspirina është më e shtrenjtë se në vendet e tjera.

“Çmimet për barnat pa përshkrim ose OTC (over the counter) në Shqipëri janë më të ulëtat nga/ndër të gjithë vendet e Ballkanit. Në këtë rajon nuk ka asnjë vend tjetër që të ketë rregullore çmimesh (çmim dysheme) për barnat pa përshkrim, të cilat nuk përfshihen në listën e rimbursimit. Është zgjedhja e lirë e konsumatorit për t’i blerë këto produkte. Gjithashtu në Shqipëri ka disa produkte gjenerike, të cilat kushtojnë më shtrenjtë se produktet origjinale“, thotë Orjana Janushaj, përfaqësuese e kompanisë “Bayer” në Shqipëri.

Lidhur me pretendimin e Ministrisë së Shëndetësisë se kompanitë farmaceutike nuk bëjnë ulje të çmimeve, pavarësisht se kompania mëmë ua ofron këtë mundësi -përfaqësues të Shoqatës së Përfaqësive Farmaceutike, i përgjigjen me një shkresë zyrtare të dërguar në të gjitha instancat shtetërore. Ata kanë përcjellë prej disa muajsh një propozim për të lehtësuar pacientët nga bashkëpagesa e barnave. “Me qëllim  që të ulet bashkëpagesa për disa barna të shtrenjta të rimbursueshmene propozojmë që një pjesë e  bashkëpagesës  së pacientit, mund të paguhet nga  kompanitë farmacetike. Para se të fillojmë procedurat konkrete nga kompanitë përkatëse ju lutem na sqaroni nëse kjo është e pranueshme  dhe mund arrihet nga ana ligjore” – thuhet në propozimin e shoqatës.

Por deri tani, përfaqësuesit e SHPF deklarojnë se ende nuk ka një përgjigje në lidhje me këtë kërkesë.

Kur mjeku “i beson” vetëm imazherisë


Nga : Dr. Maksi Basho

Hapja e qendrës së Edukimit në Vazhmaks_bashodim dhe vendosja e kritereve për mjekët ishte një nga lajmet më të mirë që u dhanë pak kohë më parë për ne mjekët imazheristë, pasi të rejat e mjekësisë do të merreshin nëpërmjet konferencave, samiteve apo botimeve më të fundit në mbarë botën. Po kështu edhe hartimi i protokolleve të mjekimit në të njëjtën kohë, pritej të sillnin praktikën klinike më të mirë për çështje te shëndetit, me synim primar, ndihmën dhe mbrojtjen e pacientit. Por, pavarësisht kushteve të vendosura për edukimin në vazhdim dhe protokolleve të hartuara, mjekët harruan të vendosin në funksion dijet e marra dhe ti besojnë sërish imazherisë.

Sot, për çdo rast që mjekët hasin kërkojnë kryerjen e një ekoje, një skaneri apo rezonance për të përcaktuar sa më shpejt diagnozën. Por, harrojnë që janë po ata mjekë të cilët 20 apo edhe më shumë vite më parë kanë përcaktuar diagnoza, kanë shëruar sëmundje, kanë arritur në suksese pa pasur aparatura të tilla. Por duket se tashmë kryerja e këtyre ekzaminimeve është kthyer në një “modë” për mjekët duke thjeshtuar punën e tyre, e duke kënaqur pacientin me shërbimin që iu krye. Por, a janë të nevojshme këto ekzaminime për çdo pacient? Aspak që jo. Pasi një sërë shenjash klinike e çojnë mjekun drejt përcaktimit të diagnozës.

Kjo mënyrë është e pranueshme vetëm në rastet kur diagnostikimi i pacientit është i vështirë dhe kur mbas disa konsultimeve me kolegë, mjeku nuk arrin në një përfundim. Por, sot duket se si për mjekun dhe aq më shumë për pacientin e rëndësishme është që të kryejë vizitën, të përcaktojë diagnozën, të marrë dhe recetën e medikamenteve dhe “i sëmuri” të jetë sërish pasdite te kafja e lagjes. Por, këto mënyra për ti rënë shkurt përcaktimit të diagnozës, tashmë kanë sjellë një kostot kolosale si për mjekët ashtu edhe për vetë institucionin.

Por, kemi edhe anën tjetër të medaljes, kur me anë të këtyre ekzaminimeve të përmendura më lart ne kemi arritur të realizojmë operacione dhe histori suksesi në mjekësi. Atëherë çfarë duhet të bëjë një mjek imazherist në të tilla raste, të rrisë koston e institucionit duke kryer ekzaminime apo të presë formimin profesional të mjekëve specialistë?Përse mjeku duhet ti besojë vetëm aparaturës dhe jo më aftësisë dhe eksperiencës së tij? Dhe ajo që për mua sot mbetet shumë e rëndësishme është përse u krijuan këto protokolle mjekimi dhe u përcaktuan kriteret për edukimin në vazhdim të mjekëve?

Ndaj është shumë e rëndësishme që të vendosen indikatorë kontrolli për mjekët në të gjitha institucionet shëndetësore, duke filluar nga parësori, specialistët e deri tek niveli terciar sa i përket edukimit në vazhdim. Nëse ky i fundit do të zbatohen atëherë zinxhiri i përcaktimit të diagnozës nuk do të këputet për të futur në mes si nyje lidhëse ekzaminimet imazherike siç është ekografia, skaneri dhe rezonanca.

Akreditimi, një domosdoshmëri


Nga: D.Sh.M Arjana Strakosha
Mjeke nefrologe, anëtare e njësisë së transplantit, të veshkave në Shqipëri.

arjana_strakoshaSistemi shëndetësor apo më saktë reforma në sistemin shëndetësor ka qenë dhe është edhe sot një ndër objektivat kryesorë të Qeverisë. Qëllimi i kësaj reforme është në fund të fundit efikasiteti në përmbushjen e nevojave shëndetësore të popullatës dhe dhënia e shërbimit të kualifikuar mjekësor individit në nevojë, kudo ku ai gjendet. Pikërisht për të arritur këto standarte duhet jo vetëm kompletimi i qendrave shëndetësore me pajisje mjekësore të domosdoshme për ekzaminim dhe trajtim të të sëmurit, por dhe kualifikime në vazhdim jo vetëm të mjekëve specialistë por dhe mjekut të familjes, i cili është i pari që prezantohet me pacientin.

Këtij qëllimi i shërbejnë konferencat e ndryshme mjekësore, në mënyrë që njohuritë e marra në auditoret e Universitetit të pasurohen me të dhënat e reja shkencore bashkëkohore. Problemet që ndeshen sot dhe që janë shtruar për zgjidhje janë pikërisht implementimi i protokolleve të ndjekjes së pacientit në të gjithë vendin, protokolle këto që përfshijnë jo vetem hapat që duhet të ndërmarrë mjeku në diagnostikim por dhe implementim i protokolleve të mjekimit, sipas protokolleve bashkëkohore botërore. Një ndër format e kontrollit të këtij kualifikimi janë dhe kreditet, të cilat në vetvete përfitohen në bazë të çertifikatave të pjesmarrjes në aktivitetet shkencore, gjatë të cilave shpalosen metoda të reja diagnostikimi dhe trajtimi. Për mendimin tim, hapa cilësore nga QKEV janë hedhur kohët e fundit dhe me organizimin e konferencave rajonale, ku mjekët e rretheve të ndryshme janë bërë protagonistë të paraqitjes së studimeve të tyre dhe konkluzioneve që kanë dalë prej tyre. Mendoj se sistemi i akreditimit është një risi në sistemin tonë shëndetësor, është një formë që jo vetëm nxit mjekët për të qenë të informuar mbi zhvillimet e reja në ekzaminim dhe trajtim, por dhe për tu dhënë mundësinë atyre ti vënë në përdorim kudo ku janë.

Kjo për mendimin tim ka qenë faza e parë e cila duhet të ndiqet me hapa të tjerë për të kontrolluar realisht që këto njohuri të marra aplikohen apo jo. Para disa vjetësh u hartuan protokollet kombëtare të diagnostikimit dhe trajtimit. Besoj se ka ardhur momenti për tu kontrolluar implementimi i tyre në të gjithë kapilarët e sistemit shëndetësor. Për të qenë më e saktë. Pse pacienti duhet të vijë në QSUT në stadin përfundimtar të sëmundjes? Kur është paraqitur për herë të parë tek mjeku i familjes a i janë dhënë të gjitha ekzaminimet në bazë të protokolleve përkatëse? A është sqaruar për llojin e sëmundjes dhe ecurinë e saj?. I mora si shembull këto pyetje për të dhënë mendimin tim se akreditimet janë të domosdoshme për të vlerësuar nivelin profesional të mjekëve, por më i rëndësishëm është kontrolli i aplikimit të këtyre njohurive, për të mos u ndeshur me gabime dhe neglizhenca të cilat jo vetëm rrezikojnë jetën e pacientit por risin dhe koston e trajtimit të tyre në gjendjen terminale që paraqiten në QSUT.

Sot në Botë rëndësi i është kushtuar depistimit të popullatës për të dedektuar sëmundjet kronike që në fazat e hershme. Tek ne akoma nuk kemi ndërgjegjësim të popullatës për kontrolle periodike për sëmundje të caktuara, por më e keqja është që shpesh herë referohen nga mjeku i familjes tek mjeku specialist në faza të avancuara të sëmundjes. Dhe ndoshta këto raste të bëjnë të dyshosh se dhe sistemi i krediteve është formal. Unë mendoj se akreditimi duhet të ndiqet dhe me kontrolle të implementimit të njohurive në punën e gjithsecilit.

Fiktiviteti ekziston, por është më mirë se asgjë


Nga: Prof. dr. Isuf Kalo, Endokrinolog.

Edukimi i vaisuf_kalozhdueshëm i mjekëve është domosdoshmëri, kjo për faktin e thjeshtë se shkenca mjekësore është dinamike. Njohuritë që merren në fakultetin e mjekësisë pas 5-10 vitesh pësojnë ndryshime thelbësore. Disa praktika ose koncepte zëvendësohen me të reja. Nevoja e Edukimit të Vazhdueshëm edhe pse ska qenë e strukturuar, është ndier nga mjekët si obligim. Zyrtarizimi dhe strukturimi i Qendrës së Edukimit është një hap i mirë në reformën shëndetësore.

Kur vjen puna tek matja e impaktit të saj, në çfarë shkalle ky tregues formal përputhet me ndikimin real në kompetencat profesionale, unë do të thosha se kjo është një fushë shumë e vështirë për ta konkretizuar sepse ndërhyn një numër i madh faktorësh, ku më vendimtari është vetë mjeku, shtysa e brendëshme e tij, prestigji, sedra e tij për të qënë i zoti. Sa e do ai profesionin e tij? Sa e ka ai shkallën e responsabilitetit? Po ti ketë këto, mendoj se nuk duhet fare qendra. Por si i bëhet me ato që si kanë? Dhe kjo të çon në krijimin e një instrumenti që qoftë edhe në mënyrë formale krijon disiplinën e angazhimit më tepër se sa rezultatin në impaktin profesional. A duhet të jemi kaq strikt? A kemi vërtet fakte për të thënë se ata që kanë marrë kredite janë profesionalisht më të zotë dhe me efektiv në shërbim të të sëmurëve se ata që i nuk i kanë marrë të gjitha kreditet? Pikëpyetje shtrohen në të dy krahët. Fiktiviteti ekziston.

Besoj, të gjithë e pranojmë që një pjesë e atyre që kanë marrë kredite i kanë marrë në mënyrë jo të drejtë. Kanë marrë thjeshtë kredite për kredite, kanë dashur çertifikatat dhe jo kualifikimin e tyre. Dhe ky është gjithë thelbi i problemit. U nis me mjekët si kredite, kërkohet gjithnjë e më më shumë të zbresim tek specialitetet, psh: Një kirurg edhe pse merr kreditet se vjen në një konferencë pediatrie, ai nuk merr asgjë të re në fushën e tij. Ndaj unë mendoj se duhet të jemi koshientë që kjo nuk është perfekte, por është shumë më e mirë se sa të mos ishte. Ideja ka qënë të bëjmë më cilësorë mjekët si individ dhe të bëjmë më cilësore institucionet. Në institucione ne e kemi më lehtë të masim standartet, por është më zor që të arrihen dhe zbatohen. Mjëkët e kanë më të lehtë të marrin pikët por është më vështirë arritja e edukimit real të tyre.

Me ngritjen e Qendrës së Edukimit në Vazhdim kemi fituar krijimin e një koshience, me anë të një mekanizmi të forcuar, dhe kjo është pika më e dobët. Edukimi i vazhdueshëm duhet të shkoj paralel me krijimin e kushteve për mjekët, në mënyrë që ata ta materializojnë atë. Me kushtet kam parasysh aksesin në internet, aksesin së Evidece Base Medicine e cila tek ne është jashtë zakonisht e shpërfillur. Mendoj se edukimi i vazhdueshëm saç është përgjegjësi e mjekëve po aq është edhe përgjegjësi e institucionit ku ata punojnë, i cili duhet të marr angazhimin për mbulimin e shpenzimeve të edukimit në vazhdim.

Së fundi, do bëja thirrje mos anashkalohet një fenomen që të gjithë e shohim dhe bëjmë sikur nuk e shohim. Në masën më të madhe trajnimi i mjekëve bëhet nga kongrese europiane, botërore të shoqatave përkatëse që ata shkojnë, në të cilën asistojnë kryesisht me asistencën e kompanive farmaceutike. A duhet lënë që kjo gjë të bëhet në mënyrë spontane, në mënyrë individuale nga çdo kompani? Apo mund të gjendet një mënyrë strukturimi që kompanive t’iu njihet kjo mirënjohje, por që përfitimin mos ta marrin gjithmonë 5 apo 6 persona që shkojnë çdo vit së bashku me gratë dhe kalamajtë, ndërkohë që masa tjetër e mjekëve është e përjashtuar nga kjo. Po flas për këtë imput i cili është një realitet, do jetë akoma, dhe nuk ka asgjë nëse bëhet brenda evitimit të konfliktit të interesave, ndaj nuk duhet lënë që të behet si një e mirë, si nder personal njëri apo tjetrit. Më tej ky material duhet të përçohet në mënyrë që risitë mos mbeten si pronë të individit por të shëndrrohen në vlera që përdoren nga mjekët si një e mirë publike.