2016- 590 raste të reja me kancer në mushkëri.Një ndër shkaqet edhe Duhani. Mjekët:”Pas 20 vitesh,më keq”.


 

Duhanpirja akuzohet nga mjekët si një ndër shkaktarët e shtimit të rasteve me Kancer në mushkëri dhe “Spokut”. Në Spitalin “Shefqet Ndroqi” në Sauk,  në vitin 2016 u rregjistruan 594 raste të reja me kancer në mushkëri.Duke parë rritjen e duhanpirjes me ritme të shpejta tek adoleshentët dhe femrat, mjekët paralajmërojnë se pas 20 vitesh këto sëmundje do të prekin akoma më shumë jetë njerzish.

Hetem Aliaj nga Fieri është njëri prej pacientëve që dëgjohet që në koridorin e pavionit te Pneumologjisë të spitalit e mushkrive “Shefqet Ndroqi”, teksa kollitet vrazhdë dhe të jep ndjesinë se po mbytet nga sekrecionet. është e disata herë që shtrohet për trajtim pasi mushkritë e tij janë të dëmtuara. Vjen në gjëndje të rëndë , tregon mjekja pneumologe Esmeralda Nushi, por pas dy javësh e rimerr veten dhe ndihet më lehtë. E takojmë dhe dorën na e jep mundimshëm me trupin që terheq përtueshëm nga shpina e krevatit. Në kartelën e tij të bën përshtypje shënimi I mjekut:

Duhanipirës;   Kohëzgjatja: 50 vjet ;    Sasia 20 cigare në ditë.

Këtu fillon të kuptosh çfarë I ka mdodhur. Sot ai është 62 vjeç.

“E kam nisur duhanin në moshën 12 vjeç. Kam pirë nga ai duhani I dredhur, I fortë. Kur erdha nga Fieri këtu, mezi lëvizja, gjunjët më ishin trashur dhe frymë mezi merrja. Sot jam më mirë, por mezi po e marr veten. Duhani më ka bërë gropën” – kështu shprehet Hetemi teksa lëviz tubat e oksigjenit nga hunda se e bezdisin kur flet.

Doktoreshë Esmeralda Nushi teksa risheh në praninë tonë grafitë e mushkrive të Hetemit, thotë se ai vuan nga SPOKU, sëmundja pulmonare obstruktive kronike dhe shkaktar për këtë akuzohet duhani.Fakti që ai e ka nisur duhanin që në moshë të vogël, e rëndon edhe më shumë situatën – shprehet Dr.Nushi. Mjekja Esmeralda Nushi thote se duhanpirja është një nga shkaqet e shtimit të rasteve me “SPOK” dhe kancer në mushkëri. Shifrat do të jenë edhe më keq pas 20 vitesh thekson ajo.

“Në 2015 kanë qënë rreth 540 raste të reja të diagnostikuara në spitalin tonë me kancer në mushkri. Në 2016 janë diagnostikuar 594 raste të reja, pra pak a shumë jemi në të njëjtat nivele. Pritet një rritje sepse me rritjen e insicdencës së duhanprijes ne I shohim efektet pas 20 vitesh”

Mjekët vërejnë me shqetësim shtimin e duhanpirjes tek adoleshentët dhe tek femrat .Sipas dr.Nushi ajo që po vihet re edhe në spitalin e mushkrive “Shefqet Ndroqi” është se numri I femrave të diagnostikuara me kancer në mushkri po rritet me shpejtësi.

Lidhur me parandalimin ajo dhe komuniteti I mjekëve në përgjithësi, konstatojnë se masat e marra nga politikbërësit siç është ligji për kontrollin e produkteve të duhanit dhe ai I rritjes se çmimit të akcizës janë efektive por ka një sugjerim në këtë aspekt. Sipas saj masa e dytë, pra rritja e çmimit të akcizës ka provuar në vendet perendimore se ka dhënë efekte më të shpejta në ulljen e sëmundshmërisë se sa ligji për kontrollin e produkteve të duhanit. Në vendet ku I është dhënë prioritet masës se çmimit të akcizës, efektet jane ndjerë pas 10-15 vitesh ndërsa në vendet ku është I është dhënë prioritet ligjit të kontrollit të duhanit, efektet në sëmundshmëri janë ndjerë pas 20 vitesh.

Studimi: Meshkujt “alkol- vartës” dhunë seksuale tek bashkëshortet. Mjekët:“Rezultatet na befasuan” !


Gratë e burrave të varur nga alkoli përjetojnë dhunë seksuale intrabshkëshortore, përveç asaj psikologjike dhe fizike. Rezultati vjen nga një studim I thelluar nga Klinika e Alkologjisë në QSUT, ku nga 168 raste të monitoruara gjatë një periudhe dy vjeçare, dhuna familjare u zbulua në 71,4% të rasteve ndërsa ajo seksuale shumëformëshe në 53% të raste. Specialistët e përfshirë në studim, ngrenë alarmin se 90% e këtyre grave nuk e raportojnë dhunën, duke gjeneralizuar sëmundje mendore shume problematike tek vetja e tyre.

Kjo gjëndje “robërie” e grave që kane burrat alkolistë, zbulohet për ne në një intervistë të detajuar, nga shefi I Klinikës së Alkologjisë Dr. Shpëtim Doksani. Sipas tij, nga raportet shumë konfidenciale që u krijuan me bashkëshortet e meshkujve në studim, rezulatet ishin befasuese. Gratë përveç dhunës verbale dhe psikologjike, përjetonin edhe dhunë seksuale intrabashkëshortore.

Doktor si u zhvillua studimi ? Kur ? Ku ? çfarë metodash përdorët dhe për çfarë qëllimi e ndërmorët ?

“Është një studim stigmatizues dhe pak tabu. Studimi është shtrirë nga Shtatori I vitit 2014 deri në Shtator të 2016-ës. Gjatë kësaj periudhë ne ishim në kontakt me 168 subjekte ose siç quhen ndryshe kampionë të cilët kanë marrë kontakt me klinikën dhe kanë kërkur ndihmë për varësinë alkolike. Një pjesë e tyre janë hospitalizuar dhe janë futur në sistem trajtimi ndërsa pjesa tjetër nuk janë hospitalizuar dhe janë rekomanduar për trajtim ambulator e për monitorim të vashdueshëm gjatë kësaj peridhe nga stafi mjeksor dhe ai social.

Fokusi I monitorimit ishte sjellja e tyre brenda shtëpisë me qëllim evidentimin e dhunës në familje.Kampionët ishin 100% meshkuj.Të gjithin ishin bashkëshorë, kishin familje dhe në përgjithësi të gjithë ishin me fëmijë.Punonjëset sociale të përfshira në studim krijuan një raport konfidencialiteti dhe besueshmërie shumë të mirë me bashkëshortet e këtyre subjekteve për të mbajtur në monitorim të vashdueshëm sjelljet e tyre, raport ky që u mbajt edhe nëpërmjet telefonatave të vashdueshme.

Rezultati ishte befasues. Kjo sepse gjatë intervistimit të vashdueshëm arritëm të kuptonim se në kuadër të dhunës familjare , ku ajo verbale – psikologjike ishte permanente, na doli një tjetër dhunë që është shumë tabu, që është dhuna seksuale intrabashkeshortore. Ajo që kishte ndodhur, ishte se bashkëshori për shkak të varësisë ndaj alkolit, kishte zhvilluar impotencën sekondare psikologjike.Duket si një term I komplikuar por kjo nuk ka të bëjë me impotencën organike , por një impotencë sekondare mashkullore psikologjike.Kjo do të thotë se tek pacienti gjenerohen çcregullimet të tipit psikotik , pra çrregullime të luhatjes së thellë të humorit,depresionit, çrregullime të personalitetit, humbja e vetbesimit. Të gjitha këto çojnë pikërisht në atë që në mënyrë haluçinative, atij i krijohet ideja që ky person nuk është i aftë të kryejë mardhënie seksuale . Duke u krijuar kjo impotencë psikologjike, e gjithë ngarkesa dhe e gjithe dhuna shkarkohet pastaj tek bashkëshortja, pra bëhet fajtore ajo”.
Doktor, cilat ishin format e dhunës ?

“Format e dhunës ishin :
Kërcënimi I vashdueshëm I bashkëshirtes ;
Fyerja e vashdueshme I bashkëshortes ;
Injorimi bashkëshortes në shoqëri kudo që të ishte.
Cënimi ekonomik (duke mos I lënë asnjë hapsirë lirie ekonomike).
Fajësimi I vashdueshëm për çdo gjë;
Denigirmi I bashkëshortes nëpërmjet fëmijëve;
Mardhënie të pavullentshme seksuale ndaj bashkeshortes ndërkohë që Ishte I sigurtë per impotencën.
Akuza për xhelozi nominative ( me ermra konkret ) të shpikur, fantazuar. (Haluçiancion I fokusuar)
Për shkak të kësaj dhune permanente te partnerja shkaktohej çrregullimi psikologjik duke degjeneruar deri në crregullim kronik të ankthit. Pra patologji psikotike, ankth I gjenaralizuar”.

Dr. Doksani, çfarë e shkaktonte këtë situatë në familje?

“Shkaqet e dhunës në familje shkaktohen nga këta faktorë kryesisht :
Mentaliteti patriakal mashkullor;
Miksimi I kulturave rurale dhe urbane;
Migracioni dhe emigracioni
Pabarazia sociale;
Vështirësitë ekonomike;
Totali: Depresioni Social. Këto nuk janë faktorë apo shkaqe determinantë , pra 100% ndikues, por duke qënë prezent tek alkolistët, këto bëjnë gjëmën”.

Sa frekuente ishte kjo dhunë ?

“Koha e të gjitha këtyre formave të dhunës zgjaste me vite, ndërkohë që frekuenca e përdorimit të tyre ishte gati-gati e përditshme”.

Çfarë zbulimi ishte kjo për ju?

“Një ndër rezultatet e studimit ishte zbulimi I kësaj dhune tabu. Pra lidhja e alkolizimit me impotencën sekondare mashkullore dhe dhunën seksuale. Pra ishte një trinom që na dha akses të kuptojmë çfarë po ndodh”.

Çfarë ka ndodhur me gratë e përfshira në këtë studim ?

“Për shkak të kësaj dhune permanente te partneret u shkaktua çrregullimi psikologjik që u gjenerua deri në çrregullim kronik të ankthit. Pra patologji psikotike, ankth I gjenaralizuar”.

 

Në çfarë rekomandimesh keni dalë?

“Situiata e mosraportimit të dhunës është alarmante. 90% e grave nuk e kanë deleguar, nuk e kanë raportuar. Vetëm kur kanë ardhur në klinikë, janë shprehur. Frika dhe mentaliteti, apo sedra e sëmurë i kanë detyruar për të mbajtur me çdo kusht familjet dhe për të mos u bërë “gazi I botës”, janë vetmbyllur. Ky është një problem shumë stigmatizues. Duhet filluar me ndërgjegjësimin e personave që e absorbojnë këtë dhunë. Pra gjëja e parë që duhet bërë janë teknikat psiko-terapeutike që duhet te futen në lojë menjëherë. I gjthë stafi social – mjeksor në terren duhet të vihet në lëvizje. Kjo do të thotë: infermieri I lagjes, mjeku I lagjes, psikologu I shkollës, një punonjës social duhet të arrijë deri tek bashkëshortja që ka këtë lloj dhune nëpërmjet njeriut më të besuar që ajo ka dhe së ciles mund ti ketë besuar hallin. Ky njeri I besuar duhet ta delegojë shqetësimin tek një hap tjetër derisa të arrijmë në një zë specialistik. Unë nuk po them që ta raportojnë direkt tek specialisti këtë dhunë sepse ndoshta është hap I guximshëm, por atij njeriu të besuar që I delegohet, ai duhet ta raportojë këtë dhunë, pasi vetëm kështu merr zgjidhje problemi”.

Nje gjak i dhuruar nuk mund të blihet .Mesazh nga Anita Bakiu, paciente me Talasemi.


Askush nuk e mban mend as ditën e as datën. Une di vetem moshën. Kisha pak që i kisha bërë 2 vjeç. Për të mos thënë foshnje ,mund të them se isha ende fëmijë, në moshë fare të vogël.

Gjithcka nisi nga një vaksinë.Menjeherë pas saj u zverdha në fytyrë me shumë se ç’kisha qënë më parë. Shkojmë me urgjencë në spital. Bëhet fjalë për spitalin e Beratit,pos askush nga mjekët atje nuk mund të jepte një diagnozë mbi këtë gjëndje.Më sjellin këtu në Tiranë dhe këtu si të thuash :Plas bomba! Lajmi se duhej të kryeja transfuzione gjaku në mënyrë të vazhdueshme , ishte tronditës për familjen time dhe të gjithë të afërmit. Bëhej fjalë për një sëmundje gjaku.Ishte Thalassemia.

Askush nuk kishte dëgjuar më parë për të. Askush nuk e dinte se çfarë ishte dhe nga vinte.Kështu filluan transfuzionet që prej moshës 2 vjeç e gjysmë.Veshtirësia shtohej me rritjen time.Kam qënë një fëmijë i shkathët dhe shumë i praptë edhe pse me këtë peshë mbi supe. Ka shumë gjëra që nuk i kupton kur je fëmijë,dhe fjala transfuzion është tepër e vështirë për ta.Unë i arrija shokët pa problem. Luaja me ta , qaja dhe qeshja njëlloj si ata , por shpejt vinte dita dhe agia e fortë prap ngulej në mishin e njome , i cili edhe prej hekuri të ishte tashmë do ishte ndryshkur.

Ky preces do të përsëritej çdo 10 ditë,në të njëjtin vend. Rrugën e secilit mund ta besh edhe me symbyllur.E kur largohesh prej aty fillon rutinën e përditeshme duke u ndjerë pjesë e shoqërisë, e jetës. Duke u ndjerë normal.

Por vitet kalojnë dhe pas fëmijërisë vjen adoleshenca. Une do ta cilësoja si periudhën më të vështirë.Personalisht kam pasur raste pafund kur dikush është shprehur në mënyrë të gabuar mund të themi.Besoj se çdo pacient e ka pasur të paktën një herë të vetme një rast të tillë, e këto raste mua më vrasin, më ndryshkin. Të gjithëve na vrasin. Na bëjmë të ndihemi ndryshe.E pra ky është realiteti i eger me të cilin përballemi çdo ditë.Do të doja të prekja një rast që ka ndodhur jo me larg se 2 vjet më parë.

Dikush me është afruar dhe në mënyrë krejt të rëndomtë më ka zgjatur një sasi parash të futura në zarf.Në atë moment nuk e di për kë ndjeva më shumë keqardhje, për veten apo për atë.Ne nuk kemi nevoje për mëshirë,as nuk e kërkojmë dhe as nuk e duam atë nga askush.

Nje gjak i dhuruar nuk mund të blihet , dhe gjaku dhurohet nuk blihet!!!!

Nëse dikush kërkon të na ndihmojë,këtë e bën vetëm duke dhuruar gjak.

NE EMER TE TE GJITHE PACIENTEVE ME TALASEMI:

DHURONI GJAK!

SHPETONI NJE JETE!

NA NDIHMONI TE BEJME NJE JETE NORMALE!

Alergjitë e stinës prekin 7% te popullatës. Mjekët: Mos u vetmjekoni!


Rastet e alergjisë, sidomos ato nga poleni njohur edhe si riniti apo rrufa alergjike, janë në fazën e tyre të lulëzimit.Këtë e konfirmojnë mjekët specialistë të qëndravë shëndetësore, sipas të cilëve shumë pacientë vijnë në gjëndje të rënduar pasi marrin mjekime në farmaci pa u konsutuar më parë me mjekun specialist. Alergologia Kleita Elezi, pranë poliklinikës së specialiteteve nr.2 në Tiranë thotë se kjo është me risk të lartë për pacientin.

“Një ndër sëmundjet e shpeshta që kap pacientët tanë gjatë përiudhës së pranverës është rrufa alergjike, e cila mund të ngatërrohet nga pacientët si një gjëndje gripale e zakonshme apo e përsëritur dhe kjo I çon ata të marrin mjekime nga më të ndryshmet dhe nga më të gabuarat që I zgjehdin vetë ose ja referon farmacisti . Mjekimi I gabuar bën që kjo situatë tek pacienti të ndërlikohet dhe në momentin që vijnë tek ne , janë të irrituar, janë të nervozuar , pra me shenja klinike të tilla që ata I bëjnë të humasin komplet cilësinë e jetës së tyre. Kur ne I pyesim se çfarë kanë marrë, ata rezultojnë të kenë përdorur “spry nazal” nga më të ndryshmet të cilat nuk kanë lidhje fare me mjekimin e rrufës alergjike dhe duke I përdorur gjatë mund të bëjë efektin e kundërt duke rënduar gjëndjen e pacientit. Rrufa alergjike është pak e gjatë në kohë dhe nuk mund të ngatërrohet me virozën. Nuk ka viroza që zgjasin 10 ditë, 2 javë apo një muaj. Në momentin që kemi një situatë të tillë, atëherë menjëherë duhet të paraqiten tek specialisti për të vënë diagnozën e duhur dhe për të marrë diagnozën e duhur”- shprehet alergologia Elezi.

Alergjia nga poleni shkaktohet nga dia alergentë, grimca dhe spore pemësh e lulesh që qarkullojnë në ajër, por jo të gjithë shfaqim shenja alergjie, per shkak te imunitetit. Sipas alergologes Kleita Elezi, pacientet me rrufë alergjike kane keto shenja:

“Shenjat kryesore që një pacient me rrufë alergjike mund të ketë janë teshtimta, hundët e bllokuara, nuk merr dot frymë lirshëm me hundë, sekrecionet e ujshme, të kruarat e syve, të hundës, apo të qiellzës nga brenda. Me kalimin e kohës këto simptoma bëjnë që pacienti është I acaruara, nervozohet, nuk fle mirë natën, nuk është I qetë dhe këta pacientë humbasin rendimentin e tyre në punë, ose vlerësimin kur janë nxënës apo studentë, sepse nuk ndihen mirë dhe janë totalisht të papërqëndruar gjatë gjithë kohës”

Nje nga armët më të mira për të luftuar alergjitë sipas Dr. Elezit, ëshë imunoterapia ose vaksinimi, e cila jep efekte të qëndrueshme.

“Kjo është një diagnozë lehtësisht e diagnostikueshme nëpërmjet ekzaminimeve që ne bëjmë dhe nga nga historiku klinik që na jep pacienti.Përveç këshillave për shmangien sa të jetë e mundur e ambjenteve në natyrë ku ka polene lulesh. si dhe protokolleve të standartizuara për trajtim, një nga armët më të mira që mbetet për ta trajtuar rrufën alaergjike apo edhe sëmundjet alergjike është imunoterapia ose vaksinimi.Kjo mënyrë ndryshon përgjigjen imunitare të pacientit I cili pasi përfundon periudhën nga 3-5 vjet , ai mund të përjetojë një gjëndje shëndetësore shumë të mirë, nuk ka më shenja klinike, nuk ka më nevojë të përdorë mjekime,pra ndihet I qetë” – thotë dr.Elezi.

Një nga format më të rënda është astma alergjike.Edhe për këtë shkaktarë janë polenet, shpjegon Dr. Kleita Elezi. Pacientët kanë probleme me frymëmarrjen, nuk arrijnë të mbushen mirë me frymë, ndjejnë fshkëllima në gjoks, mund të kenë episode të gjata kolle dhe në formë aksesesh mjaft të forta. Në këtë peridhë pacientë të cilët janë diagnostikuar më herët më astëm bronikale apo nuk janë të diagnostikuar, mund të përjetojnë kriza të forta të astëms të cilat nëse nuk trajtohen siç duhet mund ta rëndojnë shumë gjëndjen e pacientit, përmbyll ajo.

Sipas ekspertëve, 1 në 5 njerëz në të gjithë botën rezulton me alergji apo astmë, ndërsa në vendin tonë këto simptoma prekin 5-7% të popullatës

Depresioni tek të moshuarit – 1 në 4 me shenja të pastra klinike.


Vetmia, izolimi, mungesa e një kujdesi kur sëmuren dhe ekonomia mjaft e dobët janë faktorët që po zhysin në depresion të moshuarit. Haxhire Erebara, 72 vjeç, dikur një ish arsimtare ndërsa sot një e moshuar mjaft aktive thotë se të moshduarit po vdesin nga vetmia.

“Moshimin e shoh shumë gri. Të moshuarit sipas meje janë të lodhur në tre drejtime. Të lodhur nga ekonomia, vetmia dhe emigracioni I fëmijëve. Këto dy të fundit e kanë lodhur dhe dëmtuar shumë moshën e vjetër. Nuk ishim të përgatitur për këtë hapje, nuk kemi menduar për vete, ëdo sakrificë e kemi bërë për fëmijët tanë. Tani dhe fëmijët u larguan. Stresi dhe vetmia gjatë periudhës pa viza ndikoi edhe tek shëndeti. Shkatërrimi I familjes me largimin e fëmijëve është shumë e rëndë për moshën tonë ”- shprehet Znj.Erebara.

Haxhiere Erebera të gjitha problemet që përjetojnë të moshuarit I kupton, por ajo që nuk kupton, është përbuzja që merr jo rrallë herë edhe nga bluzat e bardha.

Ndërhyrja duhet sidomos në drejtim të kudjesit shëndetësor në të gjitha drejtimet, duke filluar që nga mjeku I familjes që nuk zbaton në shumë raste rregulloren e vet . Më ka rastisur me bashkëshortin disa herë të kërkoj ndihmë mjesore për probleme të ndryshme shëndetësore tek mjeku I familjes dhe në urgjencë dhe kemi dalë, pa e ekzagjeruar, të përbuzur. Sepse të paragjykojnë nga mosha, të thonë “është sëmundje kronike , kështu jetojnë të gjithë”, dmth të nxjerrin si një njeri me pretendime. Nuk më pëlqen të shprehem kështu. Unë jetoj në Shqipëri gjatë muajve të verës, sepse në dimër shkoj tek fëmijët e mi në Itali. Atje bashkëhsorti im i është nënshtruar tre operacioneve dhe trajtimi mjeksor përveçse I saktë, ka qënë edhe shumë dinjitoz. Nuk më ka diferencuar njeri mua pse kam qënë e huaj. Përveç halleve , problemeve, mungesave, ilaçeve, mungesës së lekëve etj, se të gjitha këto I kuptojmë ne, të paktën të ekzistojë rrespekti për moshën e vjetër ”, përfundon ajo.

 Alban Ylli : 1 në 4 persona të moshuar, me shenja klinike të depresionit.

Ekspertit i shëndetit publik Alban Ylli, nisur nga faket e zbuluara mbi depresionin mbi një kontigjent te moshuarish gjatë një periudhe studimi 6 vjeçare , thotë se ai është nivele shumë të larta.

“Në Shqipëri depresioni është shumë I lartë.Pamvarësisht se ka rënë në dy-tre vitet e fundit, sërish ne kemi 1 në 4 persona të moshuar me shenja klinike të depresionit. Fakt tjetër është që depresioni tek gratë është më I shpeshtë se tek burrat, pothuajse 1/3 e tyre ka shenjat e depresionit.”- shprehet Ylli

Fenomeni nuk ka gjetur as qasjen e duhur ne sistemin shëndetësor. Sipas Alban Yllit, zgjidhjen shumica prej tyre e gjejnë tek perdorimi në masë I valiumeve.

“Një tjetër problem në sistemin shëndetësor është përdorimi I gjerë I Anksiolitikëve apo I valiumeve, në mënyrë të gabuar. Përdorimi I valiumeve janë një zgjidhje e përkohshme e një problemi të përkohshëm, 10 ditor apo dy javor. Problemet e depresionit janë shumë komplekse dhe kanë nevojë për një përdorim shumë kompleks. Antidepresivët përdpren shumë pak dhe mund të jenë një zgjidhje shumë e mirë për këtë .Por nuk duam të shkojmë në zgjidhje të tilla të problemeve të depresionit kur ka mundësi për zgjidhje të tjera në nivele më të ulta në shoqëri.Dalja nga shtëpia, dalja nga izolimi , kontributi për shoqërinë mund të jenë një përgjigje për depresionin.” – shprehet Ylli.

Stigma: Shqiperia me nivelin më të lartë në drejtim të depresionit.

“Në lidhje me sistemin shëndetësor kemi fakte që na tregojnë se programi I kontrollit baze shëndetësor është duke funksionuar shumë mirë në drejtim të testeve biologjike por për çështjet e depresionit nuk po funksionon siç duhet. Nga 15 qëndra shëndetësore që ne kemi vizituar ne vërejmë që shumica e personave nuk e përdorin këtë , hezitojnë, me shumë gjasë për arsye të stigmës që e rrethon depresionin. Ne besojmë se në Shqipëri ka më shumë stigmë rreth depresionit se sa në vendet e tjera perendimore dhe të ngjashme me Shqipërinë. Kjo për disa arsye. E para : për arsye të tradicionalitetit të shoqërisë shqiptare dhe e dyta për arsye të mentalitetit që trashëgojmë nga e shkuara komuniste . Në shumicën e ish vendeve komuniste depresioni është trajtuar si problem karakteri .Personat me depresion shiheshin me karakter te dobët dhe sot shumëkush ka turp të flasë për këtë. Një nga problemet e mëdha për të zgjidhur është stigma, turpi për të forlur për depresionin . Në momentin që ne do flasim për këtë gjë, do zgjidhim një pjesë të madhe të depresionit.” -shprehet Ylli.

 

Alarmante,depozitat kolektive të pallateve mbi 15 vjet pa u pastruar.Video+foto


Mosgarantimi I furnizmit me ujë 24 orë nga Ujësjellësi i Tiranës ka bërë që pothuajse të gjitha pallatet e ndërtuara pas viteve ’90 të vendosin depozita kolektive . Por, e ndërsa nga njëra anë duket se është zgjidhur problemi I furnizimit pa ndërprerje të ujit, në anën tjetër këto depozita po rrezikojnë seriozisht shëndetin e banorëve. Filmimet e një administratori të çertifikuar pallatesh, tregojnë se gjëndja higjeno-sanitare e tyre është alarmante, pasi prej 15 vitesh ato nuk janë pastruar.

Në video dhe foto tregohen momentet e pastrimit e të depozitave të ujit të një kompleksi pallatesh në rrugën Komuna e Parist. Administratori I këtij kompleksi pas marrjes së detyrës , ka vendosur të pastrojë depozitat por është tmerruar kur ka pare se çfarë llumi dhe papastertish gjëndej brenda tyre. Përveç dhërave të depoziuara në fund dhe ndryshkut që hasej kudo për shkak të amoritizmit , u gjet edhe një mi i ngordhur që kish rënë brenda.

Sipas materialit që ai nisi tek ne për të ndëgjegjësuar banoret e pallateve të tjera, edhe pse pallati ështëcrelativisht I ri, depozitat me nga 5 mijë litra ujë secila, qarkullonin ujë në katet e sipërme pa u pastruar që ku janë vendosur para 15 vitesh dhe ne çezmat e banoreve uji jo rrallë herë vinte me aromë.

Ekspertët e Institutit të Shëndetit Publik referuar studimeve dhe monitorimeve të kryera cdo vit evidentojnë më shqetësim se uji në depozitat e pallateve është johigjenik për shkak se nuk bëhet pastrimi apo dezinfektimi i tyre. Ata kane apeluar shpesh për mos ta konusmuar atë për të pire pasi ëhstë kthyer edhe në burim infeskioni për shëndetin e qytetarëve.

Pastrimi I pallateve nuk është kompetencë e asnjë institucioni shtetëror. Ujesjells- kanalizmet garantojnë ujin deri në hyrje të pallatit, Shëndeti Publik kontrollon cilësinë e ujit në rrjet, ndërsa për depozitat duhet të kujdeset adminsitratori.Kjo bazuar edhe në ligjin “Për adminsitrimin e ambjenteve të përbashkëta” . çertifikimi këtij pastrimi më pas është kompetencë e Drejtorisë së Shëndetit Publik.

 

Aborti në kushte shtëpiake, praktika që po frekuentohet nga shumë gra dhe vajza.



Aborti nuk kryhet vetëm në maternitet e vendit dhe klinikat e çertifikuara për këtë qëllim siç referojnë edhe shifrat zyrtare, por edhe në kushte shtëpiake. Realiteti që përpiqet të mbahet I fshehur nga shumë vajza të reja për të ruajtur privatësinë e plotë , ka rënë në sy të mjekëve gjinokologë të cilët po përballen me pasojat e aborteve në tilla rrethana, Mjekja obster – gjinekologe Mimoza Keta thekson se një numër i konsiderueshëm abortesh po kalojnë jashtë sistemit shëndetësor falë disa tabletave që tregtohen nën dorë nëpër farmaci

Mimoza Keta në një intervistë për LGSH, thotë se “ekzistojnë tableta të cilat ndihmojnë në ndërprerjen e shtatëzanisë dhe në nxjerrjen e produktit të koncepsionit brenda kushteve të shtëpisë. Nuk rekomandohet të ndiqet kjo rrugë, pasi tabletat apo pilulat nuk mund të përdoren pa u këshilluar me mjekun, por pët të ruajtuar privatësinë, plot vajza të reja apo gra I shohin ato si zgjidhje. 

Në përvojën time të punës, kam patur raste ku shtatzania nuk është ndërprerë, apo kur shtatëzania është ndërprerë dhe ka patur mbeturina. Këto I janë drejtuar pastaj spitalit për të mbaruar ndërprerjen e shtatzanisë nëpërmjet veglave gjë e cila ka sjellë edhe humbjen e anonimatit”.

Nderkaq , ligjërisht as rekomandimi I mjekut specialist nuk është I mjaftueshëm për të marrë pilulat abortive në farmaci, të cilat janë Mifepristone dhe Misoprostol.  Por ajo çka referojnë mjekët flet për një realitet tjetër Shqipëri. Këto tableta futen në rrugë të maskuara dhe shiten nën banak.

Dr. Mimoza Keta shprehet : “Gratë dhe vajzat kryesisht drejtohen për ti marrë nëpër famraci ku tregtohen të tilla medikamente. Fenomeni ekziston. Ndodh rëndon në Shqipëri por është e jashtëligjshme, dhe nuk është e drejtë sepse ne marrin në qafë një vajzë të re apo një grua të re e cila kërkon të abortojë në kushtet e një anonimati por nuk ja arrin dot dhe ka pasoja të tjera.

Normalisht “Mifepristone” dhe “Misoprostol”, nuk mund të jepen në farmaci pa rekomandimin e mjekut, pasi ky i fundit të ketë kryer një sërë ekzaminimesh për shëndetin e gruas. Pa një protokoll, pa një këshillim me mjekun, dhe vizitë gjinekologjike, ku merret informacionin për moshën, numrin e aborteve të kryera, apo për tu treguar rruga se si duhet marrë pilula, asnjëherë kjo nuk mund të kryhet” – përfundon dr.Keta.

Mjekët I bëjnë apel vajzave të reja t’i drejtohen dyerve të spitaleve pasi edhe aty ruhet privatësia e të dhënave në kartelë. Ne kushte spitalore ato nuk rrezikojnë kurrë shendetin e nuk përballen me pasoja të rrezikshme si hemoragji të vashdueshme apo edhe humbjen e mundësisë për të riprodhuar.